Công nghiệp ôtô: Bâng khuâng giữa hai con đường

Ngành công nghiệp ôtô Mỹ một lần nữa vùng nổ, và ở Detroit, sự u ám từng bao trùm triển lãm xe hơi lớn nhất Bắc Mỹ nay cũng đã nhạt nhòa, sự tự tin bắt đầu trở lại. Lượng tiêu thụ của Bộ ba Detroit (Ford, GM và Chrysler – nay thuộc sở hữu của Fiat) đã bật tăng trở lại cùng sự phục hồi của nền kinh tế. Triển vọng cho năm 2015 là khá lạc quan. “Tâm trạng phấn khởi đã trở lại với ngành công nghiệp ôtô, những ngày tháng tươi sáng đang trở lại”, nhà phân tích Michelle Krebs thuộc AutoTrader Group nói.

 

Nhưng cùng với cơ hội, thì bài toán lựa chọn hướng đi vẫn vô cùng gian nan.

 

Giá dầu giảm mạnh khiến người mua xe ở Mỹ chú ý trở lại những chiếc xe SUV và xe tải lớn, tức là đang đi ngược lại những gì các nhà sản xuất từ GM cho tới Toyota dự đoán những năm qua khi cho nở rộ các sản phẩm xe điện, xe hybrid. “Nhìn vào lịch sử, có thể dễ dàng nhận thấy giá xăng dầu cao đã thực sự làm tổn thương ngành công nghiệp ôtô, đặc biệt là ở Mỹ”, Giáo sư Don Grimes của Đại học Michigan nói. “Bộ ba Detroit đều phải chịu những tổn thất lớn trong suốt thời kỳ giá xăng dầu duy trì ở mức cao và hưởng lợi trở lại khi giá nhiên liệu đi xuống.”

 

Vậy câu hỏi đặt ra cho các nhà sản xuất xe hơi trong năm 2015 này, theo thuật ngữ thể thao, là “tiếp tục vào vòng trong” hay sẽ phải “xách va li về nước”?

 

Đôi khi có những sự thật khó chịu vẫn tồn tại mà không thể xóa bỏ: người Mỹ thích xe to (và kỳ thực nếu đường xá thuận tiện thì người Việt cũng sẽ thích đi xe to như mong muốn ở nhà to thôi).

 

Khi giá xăng lên cao, họ có thể miễn cưỡng thuyết phục bản thân đi mua xe hybrid hay xe nhỏ để tiết kiệm năng lượng.

 

Nhưng khi giá xăng dầu giảm mạnh trong nhiều tháng qua, xe SUV và bán tải đã tăng trở lại đầy mạnh mẽ.

 

Sự thay đổi này đã tạo ra một tình thế kỳ lạ ở trung tâm Cobo: Volkswagen trình làng mẫu SUV đầu tiên của hãng được làm ở Mỹ còn GM thì lại chuẩn bị cho sự xuất hiện của Chevrolet Bolt, một chiếc xe điện nhỏ gọn có thể đi một quãng đường dài 322km chỉ trong một lần sạc. Trong khi đó, nhà sản xuất của Đức Mercedes đã công bố chiếc xe hybrid mới C-350 cũng như chiếc CUV 2015 GLE Coupe pha trộn SUV và Coupe. “Đã đến lúc rồi. Thị trường xe SUV sẽ ngày càng mạnh mẽ hơn”, ông chủ của Mercedes Dieter Zetsche tự hào nói khi giới thiệu sản phẩm.

 

CEO Mary Barra của GM đang cho thấy nghịch lý trong chiến lược của công ty, một mặt thì cam kết đưa ra những chiếc xe tiết kiệm nhiên liệu, nhưng sau đó trả lời phỏng vấn BBC thì lại tỏ ra kỳ vọng thúc đẩy lượng tiêu thụ dòng xe bán tải với người tiêu dùng trẻ. “Xe bán tải có giá trị rất cao, đã có nhiều phản hồi tốt về dòng xe này”, bà nói. Sự dùng dằng của GM đã phán ảnh chính thực trạng đầy nghịch lý của thị trường Mỹ những ngày qua: người dân sẵn sàng trả giá cho những chiếc xe không hề nhỏ hay tiết kiệm nhiên liệu đáp ứng quy định của chính phủ. Thay vào đó, xe bán tải, xe SUV, xe sang hiệu suất cao là mối quan tâm chính.

 

Vậy là Detroit rốt cuộc đi theo hướng nào? Có lẽ là cả hai.

 

“Họ đang cố làm hài lòng giới chính trị gia và các quảng cáo thì rõ ràng phải hô to tiết kiệm nhiên liệu”, Giáo sư Grimes nói. “Họ vừa bán lỗ những chiếc xe này vừa ‘cầu nguyện’ và ‘kỳ vọng’ bán được nhiều xe to hơn bởi họ biết rằng đây mới là nguồn lợi nhuận lớn.”

 

“Những thứ nhả ra khí CO2 vẫn đang được quan tâm hơn hết thảy”, CEO Sergio Marchionne của Fiat Chrysler Automobile (FCA) - một người có xu hướng công khai những gì mà các giám đốc khác thường hay ẩn danh mới chịu tiết lộ - nói. Ông than thở FCA sẽ thua lỗ với hybrid, nhưng công ty vẫn không ngừng đầu tư vào sản phẩm này, bởi Chính phủ sẽ không thay đổi mức quy định tiêu hao nhiên liệu đã đề ra. “Điều đó khiến chúng tôi rất đau đầu”, ông nói và kêu gọi Chính phủ “giãn” thêm thời gian đáp ứng quy định cho nhà sản xuất. Các nhà sản xuất bên ngoài nước Mỹ cũng chẳng khác hơn. Steve Cannon - người đứng đầu mảng kinh doanh Bắc Mỹ của Mercedes - thì nói rằng: bán xe hybrid giữa lúc giá xăng xuống còn 1,8 USD/gallon (0,47 USD/lít) là một điều đáng sợ. Dave Zuchowski, người đứng đầu mảng kinh doanh ở Mỹ của cho biết: công ty của ông có kế hoạch tung ra các mẫu xe điện, nhưng rất có thể, công ty cũng sẽ bán được tới 100.000 chiếc SUV ở thị trường này.

 

Còn Cơ quan Bảo vệ môi trường Hoa Kỳ (EPA) dĩ nhiên vẫn bảo vệ quan điểm của mình: Xét về lâu dài, xe điện và xe hybrid sẽ dần trở nên phổ biến hơn, giá nhiên liệu sẽ tăng trở lại thôi.

 

Theo Alec Gutierrez, nhà phân tích của Kelley Blue Book, giá xăng dầu rẻ tạm thời sẽ không đủ gây ra làn sóng quá lớn. Tuy nhiên, cũng đủ khiến người tiêu dùng phân vân. Họ đi tìm những chiếc xe nhỏ gọn như Toyota RAV4 song đồng thời sẽ “nghía” cả chiếc xe lớn hơn Toyota Highlander. Họ sẽ lựa chọn chiếc nào thì còn phải tùy xem khi nào Chính phủ sẽ ra những quyết định can thiệp phi thị trường như tăng thuế nhiên liệu.